GIẢI PHÁP HỖ TRỢ LAO ĐỘNG NÔNG THÔN, LAO ĐỘNG VÙNG BIÊN DI CƯ RA THÀNH THỊ VÀ CÁC KHU CÔNG NGHIỆP Ở VIỆT NAM

Thứ tư - 16/01/2019 09:45

     Lao động nông thôn (LĐNT) và lao động vùng biên (LĐVB) di cư ra thành thị và các khu công nghiệp (KCN) đang là một xu hướng mạnh mẽ, có vai trò rất quan trọng trong quá trình đô thị hoá, đóng góp vào sự phát triển KT-XH. Tuy nhiên, lực lượng lao động này cũng tạo ra những hệ lụy đáng lo ngại. Lao động di cư từ vùng nông thôn đổ về các thành phố lớn có thành phần phức tạp, số lượng đông và khó quản lý, không có được con số thống kê chính xác vì số lượng lao động di cư tự do, không báo cáo các cơ quan chính quyền. Việc lao động di cư này đang gây sức ép về môi trường, nhà ở, cơ sở hạ tầng và dịch vụ xã hội cho các KCN và thành thị…
     Những năm gần đây, các KCN và thành phố đều tìm cách ngăn LĐNT và LĐVB di cư vào đô thị bằng biện pháp hành chính, chưa có các giải pháp về kinh tế hoặc tạo điều kiện để quản lý người di cư tốt hơn. Để giải quyết vấn đề này, tháng 6/2017 Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội đã triển khai dự án “Phát triển thị trường lao động và việc làm’ với mục tiêu là nâng cao hiệu quả kết nối cung - cầu lao động; phát triển hệ thống thông tin thị trường lao động; hỗ trợ tạo việc làm cho người khuyết tật, người dân tộc thiểu số và hỗ trợ LĐNT di cư ra thành thị, các KCN và LĐVB, từ đó góp phần đẩy mạnh vấn đề giải quyết việc làm, giảm tỷ lệ thất nghiệp, cải thiện đời sống của người lao động đáp ứng yêu cầu xây dựng, phát triển đất nước và hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.
     Với nội dung Hỗ trợ lao động di cư từ nông thôn ra thành thị, các KCNLĐVB” dự án tập trung triển khai các hoạt động như: khảo sát tình hình lao động di cư; hỗ trợ lao động di cư tại Trung tâm dịch vụ việc làm (DVVL). Cụ thể trung tâm DVVL thực hiện tư vấn, cung cấp thông tin lao động, việc làm; tư vấn nghề nghiệp, giới thiệu việc làm; tổ chức bồi dưỡng, tập huấn các kỹ năng tìm việc, làm việc.

500

Ảnh 1: Cục Việc làm, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội tổ chức Hội thảo
thường niên về các nhóm lao động di cư

     Kết quả điều tra, khảo sát cho thấy, chủ yếu các lao động di cư đều nhằm mục đích tìm kiếm cho mình một công việc có thể mang lại thu nhập cao hơn. LĐNT và LĐVB di cư thường là những lao động trẻ tuổi (trong độ tuổi từ 18-35), tỷ lệ nữ giới cao hơn, chiếm khoảng  60%, tỷ lệ nam khoảng 40%. Quá trình lao động  tự di cư từ nông thôn ra thành thị và các KCN đang dần thay thế các chương trình di cư theo kế hoạch của Nhà nước, di cư hộ gia đình cũng ít dần đi và được thay thế bằng di cư cá nhân. Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy thực tế khoảng 65% lao động di cư không có chuyên môn kỹ thuật, công việc của lao động di cư trình độ thấp chủ yếu là những công việc chân tay, không ổn định, môi trường làm việc độc hại, nguy hiểm... Bên cạnh đó, lao động di cư làm nghề tự do thường không có hợp đồng lao động, không tham gia BHXH, BHYT … Chính điều này khiến cho việc quản lý việc làm của lao động di cư trở nên khó khăn hơn, đòi hỏi các cơ quan quản lý Nhà nước phải có biện pháp hỗ trợ cho lao động di cư tìm được việc làm ổn định, đảm bảo an sinh xã hội cho lao động di cư.
     Kết quả thực hiện hoạt động hỗ trợ LĐNT và LĐVB di cư ra thành thị và các KCN giai đoạn 2016-2018 như sau:
     
Đầu năm 2016, ngân sách Trung ương hỗ trợ kinh phí đối với các hoạt động đã thực hiện trong giai đoạn 2011-2015. Đầu năm 2018 ngân sách hỗ trợ kinh phí cho các hoạt động mới, trong đó có hỗ trợ lao động di cư từ nông thôn ra thành thị, các KCN và LĐVB. Theo đó, Cục Việc làm trình Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội phê duyệt kế hoạch thực hiện nội dung theo Quyết định số 710/QĐ-LĐTBXH ngày 12/6/2018.
     Trên cơ sở đó, tháng 6/2018, Cục Việc làm ký hợp đồng đặt hàng với 28 cơ quan/ đơn vị (Trung ương Đoàn, 22 Trung tâm DVVL thuộc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, 04 Trung tâm thanh niên DVVL và Hội người khuyết tật TP. Hà Nội) với tổng kinh phí là 12,5 tỷ đồng để thực hiện các hoạt động hỗ trợ lao động di cư, hỗ trợ tạo việc làm cho lao thanh niên, người khuyết tật, người dân tộc thiểu số, phụ nữ nghèo nông thôn (mục tiêu: tư vấn định hướng nghề nghiệp cho 176.000 lượt người; Giới thiệu việc làm thành công cho 13.710 người và đào tạo bồi dưỡng kỹ năng, hướng nghiệp, khởi sự doanh nghiệp cho 53.345 người).
     Mặc dù kinh phí phân bổ chậm, thời gian thực hiện các hoạt động ngắn, nhưng các cơ quan/ đơn vị đã tập trung triển khai thực hiện và đạt được những kết quả nhất định. Theo báo cáo của các địa phương, đến hết tháng 10/2018, cơ bản các địa phương đã hoàn thành 60-70% khối lượng công việc theo hợp đồng đã ký và một số địa phương có nhu cầu triển khai thực hiện thêm các hoạt động về tư vấn, định hướng nghề nghiệp, giới thiệu việc làm thành công, tổ chức các buổi nói chuyện, chia sử thông tin cho lao động nông thôn và lao động vùng sâu vùng xa...

1

Ảnh 2: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội tổ chức hội thảo về Tình hình di chuyển lao động từ nông thôn ra thành thị và các KCN trong bối cảnh hội nhập quốc tế

     LĐNT và LĐVB di cư ra các KCN và đô thị trong tương lai tiếp tục diễn ra và có xu hướng tăng lên. Xu hướng di dân là không thể tránh được vì nhu cầu phân bổ lại lao động và phát triển sản xuất giữa nông thôn và thành thị. Nhà nước cần phải có các chính sách thích hợp nhằm hỗ trợ LĐNT, LĐVB di cư ra thành thị tìm kiếm được việc làm, đảm bảo cuộc sống, đồng thời phát huy những mặt tích cực và hạn chế tác động tiêu cực đến quá trình phát triển xã hội của việc di cư lao động. Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đề xuất một số giải pháp cho giai đoạn 2019-2020 như sau:
     Một là, hoàn thiện chính sách về lao động, việc làm nông thôn, trên cơ sở đổi mới chính sách và định hướng đào tạo nghề cho LĐNT và LĐVB, tạo cơ hội cho LĐNT tiếp cận thị trường lao động hiện nay một cách chủ động, tích cực. Trên thực tế quá trình CNH, HĐH đang diễn ra rất nhanh nên số lượng lao động nông dân mất đất mất việc làm ngày càng tăng, Nhà nước nên có chính sách riêng hỗ trợ đào tạo, tạo việc làm tại chỗ, tạo sự ổn định cho người lao động nông thôn.
     Hai là, phân bổ lại lực lực lao động gắn với chiến lược phát triển KT-XH và quá trình CNH, HĐH của cả nước đối với từng địa phương, từng lĩnh vực cụ thể. Nhà nước thực hiện tái cơ cấu lại nền kinh tế, tạo lực hút lao động tham gia vào quá trình phân công lại lao động theo hướng phát huy và đổi mới sản xuất nông nghiệp và lao động nông thôn.
     Ba là, Nhà nước thực hiện quản lý, điều chỉnh số lượng lao động di cư phù hợp với kế hoạch phát triển của các thành phố. Chính quyền các thành phố có giải pháp cụ thể về xây dựng cơ sở hạ tầng, quản lý hộ khẩu và xử lý nghiêm minh các trường hợp vi phạm, chủ động áp dụng các biện pháp quản lý lao động di cư tại các KCN, các thành phố có hiệu quả.
     Bốn là, cung cấp thông tin về thị trường lao động, các điều kiện, tiêu chuẩn việc làm tại các KCN, các thành phố lớn để người lao động di cư đến nơi phù hợp. Bên cạnh đó thực hiện thí điểm đặt hàng hợp đồng với Trung tâm DVVL thuộc ngành Lao động - Thương binh và Xã hội, Trung tâm DVVL của TW Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và các tổ chức, đơn vị có liên quan khác như Trung ương Đoàn, Hội người mù Việt Nam… để thực hiện các hoạt động hỗ trợ tạo việc làm cho người lao động, trong đó có LĐNT, LĐVB di cư ra thành thị.
     Năm là, bảo vệ các quyền lợi đối với người lao động, đặc biệt là việc tham gia BHXH, BHYT và các chính sách an sinh xã hội khác. Lao động tự do di cư thường là những người có trình độ thấp, việc làm không ổn định, thu nhập thấp nên khi xảy ra biến cố không mong muốn cuộc sống của họ rất khó khăn, vì vậy Nhà nước cần có những biện pháp quan tâm đặc biệt đến nhóm lao động này.
     Trên đây là tình hình LĐNT và LĐVB di cư đến các KCN, thành thị những năm vừa qua. Trong những năm tới, xu hướng người lao động di cư sẽ tiếp tục gia tăng, để đảm bảo quyền lợi hợp pháp và tính công bằng cho lực lượng lao động di cư này, Nhà nước cũng như các thành phố, các địa phương có các KCN lớn cần xây dựng và thực hiện các chính sách đối với người lao động nhập cư một cách đồng bộ, khoa học, thích hợp giúp người lao động di cư tìm kiếm được công việc ổn định, đồng thời phát huy được vai trò, lợi thế, khắc phục những hạn chế của lao động di cư. Từ đó đạt được mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, phù hợp với bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay.

Nguồn tin: Tạp chí Giáo dục

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Hotline
Thăm dò ý kiến

Bạn thấy website này như thế nào?

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây