PHƯƠNG HƯỚNG, NHIỆM VỤ NĂM 2019 VỀ PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP, NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG NGUỒN NHÂN LỰC

Thứ sáu - 05/04/2019 06:14

     Giáo dục nghề nghiệp là một bậc học của hệ thống giáo dục quốc dân nhằm đào tạo trình độ sơ cấp, trình độ trung cấp, trình độ cao đẳng và các chương trình đào tạo nghề nghiệp khác cho người lao động, đáp ứng nhu cầu nhân lực trực tiếp trong sản xuất, kinh doanh và dịch vụ, được thực hiện theo hai hình thức là đào tạo chính quy và đào tạo thường xuyên. Mục tiêu chung của giáo dục nghề nghiệp là nhằm đào tạo nhân lực trực tiếp cho sản xuất, kinh doanh và dịch vụ, có năng lực hành nghề tương ứng với trình độ đào tạo; có đạo đức, sức khỏe; có trách nhiệm nghề nghiệp; có khả năng sáng tạo, thích ứng với môi trường làm việc trong bối cảnh hội nhập quốc tế; bảo đảm nâng cao năng suất, chất lượng lao động; tạo điều kiện cho người học sau khi hoàn thành khóa học có khả năng tìm việc làm, tự tạo việc làm hoặc học lên trình độ cao hơn.
     
Nhà nước phát triển hệ thống giáo dục nghề nghiệp với quan điểm mở, linh hoạt, đa dạng theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế, liên thông giữa các trình độ giáo dục nghề nghiệp và liên thông với các trình độ đào tạo khác. Đầu tư cho giáo dục nghề nghiệp được ưu tiên trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, phát triển nhân lực. Ngân sách cho giáo dục nghề nghiệp được ưu tiên trong tổng chi ngân sách nhà nước dành cho giáo dục, đào tạo; được phân bổ theo nguyên tắc công khai, minh bạch, kịp thời. Đầu tư nâng cao chất lượng đào tạo, phát triển mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp theo quy hoạch; tập trung đầu tư hình thành một số cơ sở giáo dục nghề nghiệp trọng điểm chất lượng cao đáp ứng nhu cầu nhân lực của thị trường lao động, nhu cầu học tập của người lao động và từng bước phổ cập nghề cho thanh niên. Ưu tiên đầu tư đồng bộ cho đào tạo nhân lực thuộc các ngành, nghề trọng điểm quốc gia, các ngành, nghề tiếp cận với trình độ tiên tiến của khu vực, quốc tế; chú trọng phát triển giáo dục nghề nghiệp ở các vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, vùng dân tộc thiểu số, biên giới, hải đảo, vùng ven biển; đầu tư đào tạo các nghề thị trường lao động có nhu cầu nhưng khó thực hiện xã hội hoá.
    
 Nhà nước thực hiện cơ chế đấu thầu, đặt hàng đào tạo đối với những  ngành, nghề đặc thù; nhữngngành, nghề thuộc các ngành kinh tế mũi nhọn; những ngành, nghề thị trường lao động có nhu cầu nhưng khó thực hiện xã hội hoá. Các cơ sở hoạt động giáo dục nghề nghiệp không phân biệt loại hình đều được tham gia cơ chế đấu thầu, đặt hàng quy định tại khoản này. Nhà nước thực hiện hỗ trợ các đối tượng được hưởng chế độ ưu đãi người có công với cách mạng, quân nhân xuất ngũ, người dân tộc thiểu số, người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, người khuyết tật, trẻ em mồ côi không nơi nương tựa, ngư dân đánh bắt xa bờ, lao động nông thôn là người trực tiếp lao động trong các hộ sản xuất nông nghiệp bị thu hồi đất canh tác và các đối tượng chính sách xã hội khác nhằm tạo cơ hội cho họ được học tập để tìm việc làm, tự tạo việc làm, lập thân, lập nghiệp; thực hiện bình đẳng giới trong giáo dục nghề nghiệp. Đồng thời Nhà nước tạo điều kiện cho cơ sở giáo dục nghề nghiệp tổ chức nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ; kết hợp đào tạo với nghiên cứu khoa học và sản xuất, kinh doanh, dịch vụ nhằm nâng cao chất lượng đào tạo.
     
Thực hiện Nghị quyết của Trung ương, Quốc hội về phát triển kinh tế - xã hội, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã thực hiện tổng kết, rút kinh nghiệm từ hoạt động năm 2018, đề ra nhiệm vụ năm 2019, phân công cho các đơn vị trực thuộc và Sở Lao động - Thương binh và Xã hội các tỉnh, thành phố triển khai thực hiện. Lãnh đạo Bộ và các đơn vị thuộc Bộ, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội các tỉnh, thành phố quyết tâm thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ của ngành, trong đó có nhiệm vụ trọng tâm là: phát triển giáo dục nghề nghiệp, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nhằm đáp ứng cho nhu cầu lao động trong bối cảnh hội nhập quốc tế như hiện nay.

1

Ảnh 1: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội tổ chức Tọa đàm về học nghề cho người lao động

         Năm 2019 có ý nghĩa rất quan trọng trong việc hoàn thành Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2016-2020. Để thực hiện thắng lợi mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, toàn ngành Lao động - Thương binh và Xã hội kiên quyết khắc phục những tồn tại, hạn chế của năm 2018, thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế -  xã hội năm 2019. Qua phân tích việc thực hiện nhiệm vụ năm 2018, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội nhận nhiệm vụ cụ thể như sau:
     
Một là, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội hướng dẫn các địa phương rà soát, sắp xếp cơ sở giáo dục nghề nghiệp theo tinh thần Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng [1]. Triển khai Dự án Đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp (thuộc chương trình Giáo dục nghề nghiệp - Việc làm và an toàn lao động) và các chương trình, dự án về giáo dục nghề nghiệp.
    
Hiện nay, theo Luật Giáo dục nghề nghiệp của Việt Nam [2], cơ sở giáo dục nghề nghiệp bao gồm: (1) Trung tâm giáo dục nghề nghiệp; (2) Trường trung cấp; (3) Trường cao đẳng. Cơ sở giáo dục nghề nghiệp được tổ chức theo ba loại hình. Thứ nhất là cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập là cơ sở giáo dục nghề nghiệp thuộc sở hữu Nhà nước, do Nhà nước đầu tư, xây dựng cơ sở vật chất; Thứ hai là cơ sở giáo dục nghề nghiệp tư thục là cơ sở giáo dục nghề nghiệp thuộc sở hữu của các tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức kinh tế tư nhân hoặc cá nhân, do các tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức kinh tế tư nhân hoặc cá nhân đầu tư, xây dựng cơ sở vật chất; Thứ ba là cơ sở giáo dục nghề nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài gồm cơ sở giáo dục nghề nghiệp 100% vốn của nhà đầu tư nước ngoài; cơ sở giáo dục nghề nghiệp liên doanh giữa nhà đầu tư trong nước và nhà đầu tư nước ngoài.
     
Hai là, tuyển mới giáo dục nghề nghiệp khoảng 2.260 nghìn người, trong đó: (i) Trình độ trung cấp và cao đng là 560 nghìn người; (ii) Trình độ sơ cấp và các chương trình đào tạo nghề nghiệp khác khoảng 1.700 nghìn người (gồm: hỗ trợ dạy nghề cho lao động nông thôn theo chính sách của Quvết định 1956/QĐ-TTg 950 nghìn người; hỗ trợ dạy nghề cho người khuyết tật khoảng 20 nghìn người) [3].
     
Tốt nghiệp học nghề theo các trình độ đào tạo khoảng 2.195 nghìn người, trong đó: Cao đẳng và trung cấp khoảng 495 nghìn người; Sơ cấp và đào tạo dưới 3 tháng khoảng 1.700 nghìn người.

2

Ảnh 2. Cơ sở dạy nghề điện tử đào tạo nghề cho người lao động

      Để thực hiện nhiệm vụ trên, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội thực hiện các giải pháp như:
     
Thứ nhất, đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp, chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu câu phát triển kinh tế - xã hội, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững.
    
Thứ hai, thúc đẩy cơ sở giáo dục nghề nghiệp gắn kết hiệu quả với doanh nghiệp trong tổ chức đào tạo nghề. Gắn kết chặt chẽ công tác tuyển sinh, tổ chức đào tạo với thị trường lao động, việc làm và tổ chức triển khai hiệu quả các chương trình hợp tác với các doanh nghiệp trong việc tiếp nhận và sử dụng lao động sau khi hoàn thành khóa học, huy động các doanh nghiệp tham gia đào tạo; mở rộng thực hiện đào tạo theo cơ chế đấu thầu, đặt hàng hoặc hợp đồng giữa doanh nghiệp với cơ sở giáo dục nghề nghiệp.
     
Đa dạng hóa các loại hình cơ sở giáo dục nghề nghiệp, các hình thức đào tạo nghề nghiệp; khuyến khích, tạo điều kiện để các doanh nghiệp, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, các tổ chức khác, công dân Việt Nam, tổ chức, cá nhân nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài thành lập cơ sở giáo dục nghề nghiệp và tham gia hoạt động đào tạo nghề nghiệp.
    
Thứ ba, đẩy mạnh công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn, huy động và sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực ở nông thôn. Đào tạo nghề nghiệp cho lao động ở nông thôn là một vấn đề gặp rất nhiều khó khăn do tính đặc thù của nông nghiệp và trình độ còn thấp của người nông dân. Thực hiện đào tạo nghề là hoạt động hướng dẫn người nông dân có kiến thức cơ bản, kỹ năng tối thiểu và thái độ nghề nghiệp cần thiết, giúp họ biết một nghề phù hợp để có thể tìm được việc làm hoặc tự tạo việc làm sau khi hoàn thành khoá học hoặc để nâng cao trình độ nghề nghiệp.
    
Thứ tư, tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục. Để nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp thì một nội dung quyết định là chất lượng đội ngũ nhà giáo, cán bộ tại các cơ sở giáo dục.
    
Nhà giáo trong cơ sở hoạt động giáo dục nghề nghiệp bao gồm nhà giáo dạy lý thuyết, nhà giáo dạy thực hành hoặc nhà giáo vừa dạy lý thuyết vừa dạy thực hành. Nhà giáo trong cơ sở hoạt động giáo dục nghề nghiệp phải đáp ứng các tiêu chuẩn như: có phẩm chất, đạo đức tốt; có trình độ chuẩn được đào tạo về chuyên môn và nghiệp vụ; có đủ sức khỏe theo yêu cầu nghề nghiệp và có lý lịch rõ ràng.
     
Thứ năm, xây dựng đề án sắp xếp cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp của cả nước theo hướng đẩy mạnh xã hội hoá, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động, hạn chế thành lập mới cơ sở công lập, khuyến khích thành lập các cơ sở tư thục, cơ sở có vốn đầu tư nước ngoài góp phần đẩy mạnh xã hội hoá, huy động nguồn lực ngoài ngân sách đầu tư phát triển giáo dục nghề nghiệp; chú trọng đầu tư, phát triển các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tại các địa phương thuộc các vùng kinh tế - xã hội khó khăn, vùng kinh tế trọng điểm.
    
Việc quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp phải phù hợp với chiến lược, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch phát triển nhân lực của đất nước, ngành, địa phương, khả năng đầu tư của Nhà nước, khả năng huy động nguồn lực của xã hội; bảo đảm cơ cấu ngành, nghề, trình độ đào tạo và cơ cấu vùng, miền; tính đa dạng, đồng bộ của hệ thống giáo dục nghề nghiệp, gắn đào tạo với sản xuất, kinh doanh và dịch vụ; từng bước nâng cao chất lượng đào tạo, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.
     
Quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp do cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp ở trung ương chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan, Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương xây dựng. Sau khi được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt thì thực hiện tổ chức thanh tra, kiểm tra việc thực hiện quy hoạch. Căn cứ vào quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp các bộ, ngành, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xây dựng mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp của bộ, ngành, địa phương mình và chịu trách nhiệm chỉ đạo việc tổ chức thực hiện.

Thứ sáu, tăng cường hợp tác quốc tế về giáo dục nghề nghiệp. Triển khai đào tạo thí điểm 12 nghề trọng điểm cấp độ quốc tế trình độ cao đẳng theo bộ chương trình chuyển giao từ Australia.
     
Để cơ sở giáo dục nghề nghiệp phát triển bền vững, đào tạo được nguồn nhân lực có trình độ và chất lượng cao, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước thì các cơ sở giáo dục đào tạo theo hướng hiện đại, tiếp cận nền giáo dục nghề nghiệp tiên tiến trong khu vực và trên thế giới. Các tổ chức, cá nhân nước ngoài, tổ chức quốc tế, người Việt Nam định cư ở nước ngoài được Nhà nước khuyến khích, tạo điều kiện để tham gia giảng dạy, nghiên cứu, đầu tư, tài trợ, hợp tác, ứng dụng khoa học, chuyển giao công nghệ về giáo dục nghề nghiệp ở Việt Nam; được bảo hộ các quyền, lợi ích hợp pháp theo pháp luật Việt Nam và điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.
     
Thứ bảy, hướng dẫn các bộ, ngành và địa phương xây dựng và thực hiện lộ trình tự chủ đối với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp thuộc phạm vi quản lý. Hiện nay các cơ sở giáo dục nghề nghiệp thực hiện chế độ tài chính, kế toán, kiểm toán, thuế và công khai tài chính theo quy định của pháp luật mà cụ thể là sử dụng ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước. Tuy nhiên trong thời gian tới Nhà nước có chủ chương tự chủ về tài chính, nên các cơ sở giáo dục được quyền quyết định việc huy động vốn, sử dụng vốn, tài sản gắn với nhiệm vụ được giao để mở rộng và nâng cao chất lượng đào tạo.

3

Ảnh 3. Người lao động thất nghiệp học nghề làm bánh

     Để triển khai, thực hiện tốt nhiệm vụ và giải pháp phát triển giáo dục nghề nghiệp, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội và các Sở Lao động - Thương binh và Xã hội các tỉnh, thành phố làm theo chức năng, nhiệm vụ được giao, phát huy tối đa các mặt tích cực đã đạt được trong 3 năm 2016-2018, nghiêm túc triển khai quyết liệt hơn, hiệu quả hơn, thiết thực hơn và toàn diện hơn các nhiệm vụ, giải pháp về phát triển giáo dục nghề nghiệp, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đã được đề ra.

-------------------

[1] Ban Chấp hành Trung ương (2017). Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương về tiếp tục đổi mới hệ thống tổ chức và quản lí, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập.
[2] Quốc hội (2013). Luật số: 74/2014/QH13 Luật Giáo dục nghề nghiệp.
[3] Thủ tướng Chính phủ (2009). Quyết định số 1956/QĐ-TTg ngày 27/11/2009 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Đào tạo nghề cho lao động nông thôn đến năm 2020.

Nguồn tin: Tạp chí Giáo dục

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Hotline
Thăm dò ý kiến

Bạn thấy website này như thế nào?

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây